• تاریخ انتشار : چهارشنبه 19 خرداد 1400 - 22:19
  • کد خبر : 2783
  • چاپ خبر

نگاهی به وضعیت نشر و تأثیر ویروس کرونا بر این بازار؛توفیق اجباری

با گران شدن کاغذ و پایین تر آمدن تیراژ کتاب ها، ناشران ضررهای مالی قابل ملاحظه ای را تجربه کردند. طبق آخرین آمار اعلام شده، در حال حاضر قیمت هر بند کاغذ به ششصد هزار تومان رسیده و هزینه طراح و ویراستار و سایر عوامل نیز افزایش پیدا کرده و همین موضوعات قیمت کتاب را به هفت برابر افزایش داده است. اگرچه قیمت کتاب هنوز نسبت به بسیاری از کلاهای بعضاً غیر ضروری، کالای گرانی محسوب نمی شود اما با توجه به وضعیشت معیشتی جامعه ما، کتاب آخرین موردی است که بسیاری از خانواده ها به آن فکر می کنند و نمی توان رابطه مستقیم کتابخوانی، وضعیت معیشتی و همچنین وضعیت روانی خانواده ها را نادیده گرفت؛ هراندازه که رفاه در جامعه ای بیشتر باشد و امید به آینده وجود داشته باشد، میزان مطالعه‌ آزاد آن جامعه نیز بیشتر خواهد بود

امتداد-گروه فرهنگ و هنر: جهان در این دو سال اخیر، روی دیگری را از خود نشان داد و این روی چنان ترسناک بود که ما گاهی فراموش می کنیم، پیش تر چطور زندگی می کردیم؛ شیوع کرونا ضربات مهلک و جبران ناپذیری بر تمام ابعاد زندگی بشر وارد کرده است و امروز به یکی از مهمترین و خطرناک ترین مسائل زندگی ما بدل شده است. افراد بسیاری شغل خود را از دست دادند و مشاغل، به تعطیلی های ناخواسته کشیده شدند و در این میان حجم بیکاری افزایش پیدا کرده است و وضعیت معیشتی رو به وخامت گذاشت. حوزه فرهنگ و هنر هم از این قاعده مستثنی نماند و بسیاری از حوزه های آن مانند سینما و تئاتر، با مشکلات جدی روبرو شدند اما بحث در خصوص حوزه کتاب تا حدی متفاوت است.

*استقبال از نمایشگاه مجازی کتاب بی سابقه بود

ما در ایران همواره از پایین بودن سرانه مطالعه (آماری که البته هرگز به درستی اعلام نشده است) گله مند بودیم. هزینه بالای تولید کتاب، بی توجهی اکثریت به مطالعه آزاد، چند دستگی ترجمه در بازار، تیراژ پایین کتاب، بی توجهی مسئولین به سرانه مطالعه و… از عواملی بودند که همواره کتاب را از سبد کالای خانواده ها دور کرده بود اما پاندمی کرونا، صفحه ی تازه ای در تاریخ نشر ایرانِ پس از انقلاب باز کرد.

نمایشگاه کتاب که حدود پنجاه درصد گردش مالی صنعت نشر ایران در آن صورت می گیرد، زمان طلاییِ ناشران بود که با وجود کرونا، به تعطیلی کشیده شد و تصور بر این بود که ناشران قرار است ضربات سنگین اقتصادی را تجربه کنند اما خوشبختانه ورق برگشت و استقبال از نمایشگاه مجازی کتاب به حدی دلگرم کننده بود که امروز ناشران بسیاری معتقدند، نمایشگاه مجازی بسیاری سودآورتر از نمایشگاه فیزیکی است. از سوی دیگر کار برای خریداران نیز آسان تر شد و در شهرستان های دور افتاده هم امکان خرید کتاب به سهولت فراهم شد. نمایشگاه آنلاین کتاب، تجربه ای بود که پیش از کرونا به سراغش نرفته بودیم و شاید هم هرگز در این سطح گسترده قرار نبود آن را تجربه کنیم اما خوشبختانه نتیجه درخشانی در پی داشت.

اما همچنان برخی ناشران بر این باورند که نمایشگاه مجازی کتاب و فروش نسبتاَ خوب در آن، مانند یک مسکن برای بازار نشر عمل کرد و این حوزه نیازمند بررسی دقیق تر و عمیق تر است.

*کرونا بازار نشر جهانی را با تغییر و تحول گسترده مواجه کرد

شیوع ویروس کرونا در همه ابعاد بشر را با تغییر و تحول روبرو کرد و بازار نشر ایران نیز پس از مدت کوتاهی برای بیرون رفت از این شرایط تدابیری اندیشید و به راه های تازه ای فکر کرد که اتفاقاً ثمربخش هم بودند به گونه ای که می توان گفت حوزه کتاب از معدود اقتصادهای حوزه ی فرهنگی بود که در این ایام پیشرفت کرد و به راه و روش های مدرن و تازه تری دست یافت که یکی از آن ها فروش اینترنتی و کتاب کتاب الکترونیک بود.

در این دوره با توجه به تعطیلی مدارس و همچنین تعطیلی بسیاری از مشاغل، اوقات فراغت افراد افزایش پیدا کرد و کتاب به یکی از مهمترین سرگرمی های آنا در این دوره بدل شد. از سوی دیگر خانواده هایی که نگران تحصیل فرزنداشان بودند تلاش کردند با خرید کتاب، مطالعه آزاد را در فرزندانشان تقویت کنند تا به نوعی دوری از محیط مدرسه را جبران کرده باشند و همین مسائل، خون تازه ای در رگ های بازار نشر دواند؛ البته این مسأله تنها مختص ایران نیست و در دنیا نیز شاهد چنین ماجرایی هستیم.

بوک‌ریدر در گزارشی نوشته است که در ابتدای سال ۲۰۲۱ تنها در ماه ژانویه نرخ فروش ۲۱درصد نسبت به دوره مشابه در سال ۲۰۲۰ افزایش داشته که این امر در تاریخ فروش این کتاب‌ها بی‌ سابقه بوده است.

این گزارش همچنین تأکید کرده، طبق آخرین اطلاعات و آمارهای منتشر‌شده از ناشران و تولیدکنندگان کتاب‌های الکترونیک بیش از ۹۱میلیون دلار تنها درآمد آنها از طریق فروش کتاب الکترونیکی در ماه ژانویه ۲۰۲۱ بوده است و انتظار می ‌رود این افزایش فروش در ماه‌های آینده نیز ادامه داشته باشد.

توجه و تمرکز روی فروش آنلاین، یکی از مهمترین اتفاقات سودآور حوزه نشر بود که به واسطه پاندمی کرونا اتفاق افتاد.

*شیوه هایی تازه برای فروش کتاب

با گران شدن کاغذ و پایین تر آمدن تیراژ کتاب ها، ناشران ضررهای مالی قابل ملاحظه ای را تجربه کردند. طبق آخرین آمار اعلام شده، در حال حاضر قیمت هر بند کاغذ به ششصد هزار تومان رسیده و هزینه طراح و ویراستار و سایر عوامل نیز افزایش پیدا کرده و همین موضوعات قیمت کتاب را به هفت برابر افزایش داده است. اگرچه قیمت کتاب هنوز نسبت به بسیاری از کلاهای بعضاً غیر ضروری، کالای گرانی محسوب نمی شود اما با توجه به وضعیشت معیشتی جامعه ما، کتاب آخرین موردی است که بسیاری از خانواده ها به آن فکر می کنند و نمی توان رابطه مستقیم کتابخوانی، وضعیت معیشتی و همچنین وضعیت روانی خانواده ها را نادیده گرفت؛ هراندازه که رفاه در جامعه ای بیشتر باشد و امید به آینده وجود داشته باشد، میزان مطالعه‌ آزاد آن جامعه نیز بیشتر خواهد بود.

کرونا با تمام تبعاتی که در پی داشت باعث شد صنعت نشر ایران یک تکان جدی به خود بدهد و شیوه های فروش متفاوتی را تجربه کند. پس از شیوع ویروس کرونا، کتاب های الکترونیک، کتاب های صوتی و همچنین فروش آنلاین توانسته جای خود را به خوبی در صنعت نشر ایران باز کند و مردم در حال انس گرفتن با این شیوه های جدید هستند.

در این ایام مردم به جهت خانه نشینی های اجباری مجبور به ایجاد سرگرمی های مختلف برای خود شدند و حتی قشری که تا پیش از این دوران چندان علاقه ای به خواندن کتاب نداشتند در این دوره به کتابخوانی روی آوردند و در این میان ناشران و کتابفروشی‌هایی بُرد کرده‌اند که زمینه‌های لازم برای مواجهه با شرایط کرونایی را پدید آورده و به فروش آنلاین و ارائه نسخه الکترونیک و صوتی کتاب‌ ها توجه داشته‌ اند.

با توجه به حضور گسترده مردم در فضاهای مجازی مانند اینستاگرام، شاهدیم که ناشران فعالیت بیشتری را روی صفحات مجازی خود انجام می دهند و می کوشند تا حد ممکن این صفحات را خوش رنگ و لعاب تر کنند که در میزان فروش آن ها تأثیر بسزایی دارد.

ناشران می توانند این دوران را به چشم یک تجربه نگاه کنند که باعث شد از شیوه های سنتی فروش کتاب فاصله بگیرند و همگام با جهان مدرن حرکت کنند.

*مطالعه باید به نیاز جامعه تبدیل شود

با این همه اما فروش فیزیکی کتاب نباید نادیده گرفته شود و به محض بهتر شدن شرایط، امیدواریم که شاهد رونق هرچه بیشتر کتابفروشی ها هم باشیم اما این یک مسأله ریشه ای است که مهمترین بخش آن به مخاطب برمی گردد و اینکه جامعه ما تا چه اندازه مسأله مطالعه را حساس و جدی احساس می کند و این جز با توجه و هزینه ی مدیران و مسئولان فرهنگی و رسانه ها، به خصوص رسانه ملی امکان پذیر نیست.

البته شرایط بد معیشتی نیز مزید بر علت است و نمی توان از مردمی که نیازهای اولیه خود را به سختی تأمین می کنند انتظار خرید کتاب داشت. در هر حال باید فکری جدی برای بالا بردن سطح مطالعه جامعه از سوی متفکرین و مسئولین صورت بگیرد تا اتفاقات خوب اخیر، فقط یک دوره ی گذرا نباشد.

لینک کوتاه

برچسب ها

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.